مسأله‌ى 111 - اگر با داشتن مانع شرعى وضو گرفت وضويش باطل است ، و اگر نه مانع شرعى دارد و نه الزام شرعى مانند اين كه تنها با حرج مىتواند براى وضو آب به‌دست آورد ، در اين‌جا گرچه وضو واجب نيست ، ولى مستحبى مؤكد و كافى است . مسأله‌ى 112 - اگر هم وضو گرفته و هم حدثى از او سر زده و نمىداند كدام‌يك جلوتر بوده ، اگر اين شك پيش از نماز باشد بايستى وضو بگيرد ، و اگر در بين نماز است نمازش باطل است و بايستى هم چنان وضو بگيرد و نمازش را از سر گيرد ، و اگر بعد از نماز است ، چون شك در طهارت پس از فراغ از نماز مىباشد ، نمازش صحيح است - ولى براى نمازهاى ديگر و هر كار ديگرى كه مشروط به‌وضو است بايستى وضو بگيرد - مشروط بر اين كه احتمال بدهد به‌هنگام شروع نماز به‌حال خود آگاه بوده ، ولى اگر احتمال عقلايى چنان آگاهى را نمىدهد همان نمازى را هم كه به‌جا آورده باطل است ، زيرا شك پس از فراغ در صورتى عمل گذشته را درست مىكند كه آن عمل با آگاهى و يا احتمال عقلايى آگاهى به‌انجام شرايطش انجام گيرد . مسأله‌ى 113 - اگر بعد از نماز شك كند كه با وضو بوده يا نه - به‌شرط توجهش به‌حالت طهارت و يا احتمال عقلايى آن - نماز گذشته‌اش صحيح است . و براى نمازهاى آينده بايد وضو بگيرد ، مگر آن‌كه سابقاً وضو داشته و سپس شك كند وضويش باطل شده يا نه كه اين‌جا در هر صورت محكوم به‌طهارت است . مسأله‌ى 114 - برمبناى « لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ » ( سوره‌ى اسرى ، آيه‌ى 36 ) كه پيروى از غير علم را حرام فرموده ، و نيز قاعده‌ى استصحاب كه « لا تَنْقُض الْيَقينَ بِالْشَّكِّ أبَداً » كه يقين را هيچ‌گاه نبايد به‌وسيله‌ى شك نقض كرد ، و اين هم از مانند آيه‌ى فوق سرچشمه گرفته ، به‌طور كلى شك پس از يقين هرگز و هيچ گاه نقشى ندارد ، كه اگر بدن يا لباست در گذشته پاك بوده و اكنون شك دارى كه ناپاك شده يا نه ، چنان شكى در مقابل يقين گذشته ات هيچ نقشى ندارد ، و اگر هم به‌عكس در گذشته لباس يا بدنت ناپاك بوده و اكنون شك دارى كه پاكش كرده‌اى يا نه اين شك نيز هرگز نقشى ندارد ، و به‌همين حساب وضو و غسل و تيمم نيز در مورد برخورد شك و يقين مشمول همين قاعده